Op eigen terrein vaak meer productieruimte mogelijk dan ondernemers denken

Maakbedrijven laten productiekansen liggen

Ondernemers in de maakindustrie ontwikkelen één of misschien twee keer een pand. Ze hebben, in tegenstelling tot multinationals, niet altijd een vastgoedregisseur in dienst. Bedrijven die extra productieruimte willen realiseren, lopen tegen allerlei vraagstukken aan, zoals het ruimtelijke kader van overheden, stikstof, stroom, financiering en de vraag wat wel en niet met subsidies kan. ‘Vanuit Heembouw helpen we ondernemers hiermee, want we zien dat zij daardoor uitbreidings- en dus groeikansen laten liggen.’ Maar vanuit Heembouw lukt dat niet alleen. ‘Ook de expertise en medewerking van overheden zijn nodig om met elkaar te bespreken wat ervoor nodig is om uitbreiding wél mogelijk te maken. De gemeente Tilburg is hierin al zeer actief.’

Heembouw is een ontwerpende bouwer die architectuur, engineering en uitvoering combineert. Daardoor kunnen specialisten zoals architect Marieke de opgave ontwerpen vanuit de technische haalbaarheid, de kosten en de uiteindelijke realisatie van gebouwen. Ze ontwerpt nieuwe panden en uitbreidingen van bestaande gebouwen en richt bedrijventerreinen in. ‘Ondernemers met een maakbedrijf staan vaak voor een dubbele uitdaging: ruimte vinden om te groeien én hun bestaande vierkante meters optimaal benutten.’

Leopold Hermans is accountmanager revitalisering bedrijventerreinen bij de gemeente Tilburg. ‘Ondernemers die op hun eigen kavel willen uitbreiden, kan ik koppelen aan een architect uit onze architectenpool. De gemeente betaalt vervolgens voor een eerste schetsontwerp dat voldoet aan het programma van eisen van de ondernemer en aan de gemeentelijke duurzaamheidsdoelstellingen.’

Lees meer over het revitaliseringsprogramma van de gemeente Tilburg.

Eerst machines, dan mensen en daarna meters

Een passende oplossing begint bij de productieambitie van de ondernemer. Heembouw Architecten benadert de opgave vanuit drie samenhangende thema’s: eerst Machines (de productieambitie), vervolgens Mensen (de werkomgeving) en daarna Meters (de uitbreiding). Marieke: ‘Hoeveel wil deze ondernemer over tien, twintig of dertig jaar produceren? En welke machines en opstelling zijn daarvoor nodig?’ Vervolgens wordt er ingezet op het realiseren van een aantrekkelijke werkomgeving, want die hebben ondernemers nodig om voldoende goede mensen binnen te kunnen halen en behouden. Daarna bepaalt Marieke pas hoeveel extra vierkante meters daarvoor nodig zijn. 

‘Ik zie dat ondernemers kijken naar hoeveel vierkante meters productieruimte ze nu hebben en dat vermenigvuldigen met bijvoorbeeld twee als ze twee keer zoveel willen gaan produceren. Als we eerst de slimste opstelling van machines en de ideale werkomgeving voor mensen uitdenken, dan blijkt meestal dat een bedrijf met minder extra vierkante meters toch de productieambitie kan realiseren.’

Meer over Heembouw Architecten.

 

Samenwerken leidt tot creatieve oplossingen

‘Achter elk voorschrift in een omgevingsplan schuilt een gemeentelijk doel’, benadrukt Marieke. ‘Neem bijvoorbeeld de eis dat een perceel maar voor een bepaald percentage volgebouwd mag worden. Het achterliggende doel is om voldoende ruimte over te houden voor groen.’ En dat groen hoeft niet per se rond een pand te komen. ‘Je kunt bijvoorbeeld kiezen voor de aanleg van een daktuin. Daarmee voldoen we aan die eis van groen en kan er rond een bestaande productielocatie bouwruimte vrijkomen.’

Marieke en Leopold wijzen erop dat je je als ondernemer niet moet laten tegenhouden door wat een omgevingsplan (voorheen bestemmingsplan) voorschrijft en sowieso goed moet kijken wat er in zo’n plan staat. Leopold: ‘Als gemeente Tilburg willen we ondernemers aanmoedigen om buiten de lijnen te denken en zijn we zelf ook bereid om dat te doen. We zeggen niet dat we alles kunnen regelen, maar we willen zeker meedenken. Dat betekent dus ook dat we bereid zijn een omgevingsplan aan te passen.’ Marieke: ‘Elke gemeente heeft de bevoegdheid om af te wijken van wat het in omgevingsplannen voorschrijft. En Tilburg is inderdaad proactief in het stimuleren van creatieve oplossingen. Wij zien dat ook veel andere gemeenten hiervoor openstaan.’ Doordat Heembouw met ondernemers en overheden aan tafel gaat, ontstaan betere samenwerkingen waarin partijen zich flexibeler opstellen en samen naar de beschikbare ruimte en plannen kijken.  

Functiestapeling: anders naar ruimte kijken

Ruimte is schaars, dat weten ze bij de gemeente Tilburg ook. Flexibeler omgaan met parkeernormen kan een deel van de oplossing zijn. Leopold stelt dat veel van die normen niet meer van deze tijd zijn. ‘De gemeente Tilburg werkt aan aanpassing ervan, bijvoorbeeld voor bedrijventerrein Vossenberg, het grootste industrieterrein in de gemeente. Hier staan honderden vierkante meters aan parkeerplaatsen de hele dag leeg. Op andere terreinen staan auto’s dubbel geparkeerd.’ Door dit soort situaties in kaart te brengen en te analyseren, wordt inzichtelijk waar ruimte is voor ondernemers die willen uitbreiden.

Voor elke creatieve oplossing voor het tekort aan ruimte, is anders kijken naar de bestaande ruimte noodzakelijk. Neem binnensteden, daar gebeurt dat al. Marieke: ‘In binnensteden is functiestapeling bijvoorbeeld heel normaal. Mensen wonen in appartementen boven winkels en ze parkeren in de kelder onder het complex. Op grote bedrijventerreinen gebeurt dit nog niet terwijl de druk op ruimte daar net zo groot aan het worden is als in de binnenstad.’

En dan zijn er ook nog bestaande percelen. Die beschikken al over een stroomaansluiting, een groot pluspunt. Marieke: ‘Wij hebben laatst voor een klant een bestaand perceel aangekocht waar binnen het omgevingsplan al veel bleek te mogen, bijvoorbeeld bouwen tot 30 meter hoogte.’ Het perceel is vrijwel volledig volgebouwd en dankzij een intern straatje waarop vrachtwagens kunnen keren, droeg het ook bij aan een van de speerpunten van de gemeente; een betere mobiliteit in de directe omgeving van het perceel.

Ook uitbreiden op eigen terrein?

Wil je weten welke uitbreidingsmogelijkheden jouw bestaande locatie biedt? Marieke de Graauw en onze collega’s geven graag inzicht in de mogelijkheden in en rond je bestaande pand. We nemen daarin de gemeentelijke doelen mee en laten zien welke uitbreidingsmogelijkheden binnen het huidige omgevingsplan passen.