Deel via LinkedIn

Deel via E-mail

20 september 2019

Bij Heembouw zijn wij ons bewust van de impact van ons handelen op de planeet en we zijn oprecht gedreven om die impact te verlagen. Ik kan me helemaal in die visie vinden en vind het uitdagend om op een andere manier te kijken naar het gebruik van materialen in onze ontwerpen. Maar in de dagelijkse praktijk merk ik ook dat circulariteit een breed begrip is. Dat maakt het lastig om te bepalen waar we het beste kunnen beginnen en hoe we onze ambities en die van onze opdrachtgevers kunnen vertalen in circulaire ontwerpoplossingen. Er is – zo ervaren wij - behoefte aan concreetheid, zowel bij ons, onze leveranciers en onze opdrachtgevers. In onze zoektocht daarnaar hebben we een circulaire ontwerpmatrix ontwikkeld die circulariteit als het ware in concrete stukjes opbreekt.

Vier ontwerpstrategieën, zes lagen in een gebouw

In de circulaire ontwerpmatrix zetten we op de eerste as vier circulaire ontwerpstrategieën op een rij, te weten het complete hergebruik van materialen, het gebruik van gerecyclede materialen en het gebruik van biobased materialen oftewel natuurlijke materialen die weer aangeplant worden, zoals hout, leem, stuc en vlas. De vierde strategie is remontabel of modulair bouwen, waarbij basiselementen later in zijn geheel hergebruikt kunnen worden. Op de tweede as in de circulaire ontwerpmatrix hebben we de zes lagen van een gebouw benoemd, te weten de grond, de constructie, de gevel, de installaties, de indeling en het interieur.

Matrix_Tekengebied-1.jpg

Per laag een ontwerpstrategie

De basisgedachte achter de matrix is dat de circulaire ontwerpstrategie per laag kan verschillen. Je kunt voorstellen dat een remontabele constructie niet in ieder plan wenselijk of haalbaar is, maar dat het wel mogelijk is om de voorkeur te geven aan het gebruik van biobased materialen. Als het gaat om bijvoorbeeld de inrichting van een gebouw, kan remontabel bouwen echter wel de juiste strategie zijn.

Door per laag te inventariseren wat de wensen en mogelijkheden zijn (ook financieel) en daarbij een passende strategie te kiezen, wordt het makkelijker én voorstelbaarder om concrete ontwerpoplossingen in te zetten. Zeker als we hierin mogen samenwerken met Heembouw als aannemer. Onze Heembouw collega’s kunnen tijdens het ontwerpproces immers al meedenken of ontwerpoplossing ook in de realisatiefase haalbaar zijn. Zoals ze dat ook deden bij het ontwerpen van het nieuwe Heembouw-kantoor in Berkel en Rodenrijs waarbij we onze eigen matrix uiteraard hebben ingezet.

Zelf ervaringen opdoen

In dit en andere trajecten hebben we geleerd dat hoe korter de verwachte gebruiksduur is, hoe meer circulaire oplossingen er al op de markt zijn. Enerzijds omdat het aanbod aan gebruikte materialen groter is en de innovaties in dit soort recyclebare producten sneller gaan. Anderzijds omdat de investeringen die hiermee gemoeid zijn doorgaans minder hoog zijn dan de investeringen in het bouwtechnisch deel van een pand. Bovendien zijn de gebruikte duurzame materialen in interieur en inrichting het meeste zichtbaar.

Ook hebben we geleerd dat er per laag meerdere ontwerpstrategieën toegepast kunnen worden. Zo hebben we voor het nieuwe Heembouw-kantoor bijvoorbeeld gekozen voor een volledig biobased HSB-gevelconstructie en voor het hergebruik van glazen kantoorwanden uit een kantoorpand op Schiphol, dat Heembouw Kantoren gerenoveerd heeft. In de inrichting gebruiken we op de toiletten linoleumachtige vloer- en wandbekleding omdat dit materiaal later makkelijker hergebruikt kan worden.

20190214_HB_view-01.jpg

Ontwerpen in een andere volgorde

Persoonlijk ervaar ik dat het toepassen van circulaire ontwerpstrategieën mijn werk spannender maakt. En anders. Als er bijvoorbeeld gekozen wordt voor hergebruik van materialen uit andere panden, ben ik als ontwerper afhankelijk van de maten en specifieke kenmerken van die materialen. Dat betekent dat ik flexibeler moet werken omdat de exacte specificaties van ‘geoogste’ materialen doorgaans later in ontwerpproces pas bekend zijn. Gelukkig houd ik van puzzelen en vind ik het leuk en leerzaam om me te verdiepen in nieuwe materialen en oplossingen.

Mijn vak is dus volop in beweging, mede ook dankzij onze opdrachtgevers die steeds meer openstaan voor circulaire oplossingen. Ik ben er trots op dat we ze met onze circulaire ontwerpmatrix goed kunnen helpen om hun ambities op dit vlak concreet én dus ook waar te maken.

Vivian Wijburg

Wilt u meer weten over “andersom ontwerpen”? Op de Logistica beurs in Utrecht (5,6 en 7 november) wordt op de Heembouw-stand dagelijks een interessante lezing gehouden over het Circulair DC.
Lees er hier meer over, of

bestel hier uw gratis toegangskaart

Interessant? Wees sociaal