Monumentale gebouwen zijn meer dan fraaie decorstukken. Steeds vaker worden historische panden behouden door er een nieuw, passend gebruik aan te geven. Herbestemmen van oude gebouwen kan zeker aantrekkelijk zijn, zowel architectonisch, functioneel als uit oogpunt van duurzaamheid.

Een voorbeeld uit de praktijk is de restauratie en renovatie van de kapel van de voormalige Mariastichting in Haarlem. Heembouw heeft het historische pand in opdracht van De Bovenkamer BV onderkelderd en het geheel getransformeerd tot een modern kantoor. Reclamebureau De Werkvloer en Brilman + partners evenementen hebben de nieuwe ruimte, die de naam ‘Onze Kapel’ heeft gekregen, inmiddels in gebruik genomen. Binnenhuis architecte Chantal Lansink heeft het geheel tot een aantrekkelijke en inspirerende werkplek gemaakt, waarbij authentieke details zoals de glas in lood ramen en het altaar bewaard zijn gebleven.

De kapel maakt onderdeel uit van de Mariastichting, het voormalige Spaarne Ziekenhuis in Haarlem. Het oude ziekenhuis heeft ook een nieuwe functie gekregen. Heembouw heeft dit uit 1889 stammende gebouw gerenoveerd en verbouwd tot luxe appartementencomplex.

Verzakt en gescheurd
De transformatie van de historische kapel was een bouwkundig uitdagende klus. Door sloopwerkzaamheden aan het oude ziekenhuis in 2007 was de kapel ernstig verzakt en waren de muren op drie locaties gescheurd. Om de kapel voor sloop te behoeden heeft de voormalige eigenaar de fundering destijds laten stutten met stalen buispalen en liggers.

Heembouw heeft daarna een tijdelijke stutconstructie aangebracht, waarna alle dragende binnenwanden inclusief fundering en begane grondvloer uit de kapel verwijderd zijn. De nieuwe begane grondvloer is met 60 cm verhoogd om de realisatie van de kelderbak mogelijk te maken. Afgelopen juni is de tijdelijke funderingsconstructie verwijderd en stond de kapel stevig verankerd op de nieuwe onderheide kelderbak.

Opvijzelen gewelf
Na het afronden van de kelder is de staalplaatbetonvloer op de begane grond geplaatst. Vervolgens zijn er nieuwe gevelkozijnen geplaatst en is het oude glas in lood gerestaureerd. Het dak is hersteld en voorzien van nieuwe dakpannen en is het lood- en zinkwerk hersteld. Door de verzakkingen in 2007 was een grote scheur in één van de gewelven ontstaan. Om het gewelf constructief weer te kunnen fixeren is een deel opgevijzeld, waarna de twee delen weer tot een geheel konden worden gemaakt. Door de eerste verdiepingsvloer in de kapel uit te vullen, is het door de scheefstand veroorzaakte niveauverschil weer hersteld. De aangebrachte laag fonofloor heeft gezorgd voor de akoestische isolatie.

Behoud oude details
Tijdens de werkzaamheden zijn er enkele oorspronkelijke authentieke voorwerpen verwijderd en gedemonteerd, zoals een aantal glas in lood ramen en het originele altaar. Op verzoek van en in overleg met de gemeente is besloten deze voorwerpen te behouden en een nieuwe plaats in het gebouw te geven.

Het resultaat mag er zijn: een modern kantoor in een historische jas.